Sevgi Çiçeği

Centaurea tchihatcheffii Fisch. et Mey. (Gölbaşı Sevgi Çiçeği) ülkemizde yetişen 179 Centaurea türünden biri olup sadece Gölbaşı’nda, Mogan Gölü çevresinde yetişen bir endemiktir. Centaurea türleri için Peygamber çiçeği adı yaygın olarak kullanılıyorsa da sadece Mogan Gölü çevresinde yetişen bu bitkinin çiçeği, yansıma açısına göre kırmızının farklı tonlarını yansıttığı için Gölbaşı çevresinde “yanardöner” olarak bilinmektedir. Bitki ayrıca Gölbaşı çiçeği veya Gölbaşı Peygamber çiçeği ya da Sevgi Çiçeği olarak da bilinmektedir. Centaurea tchihatcheffii, bilim dünyasına ilk olarak Fischer ve Meyer tarafından 1854 yılında kazandırılmıştır. Tchihatcheffü tür epiteti, Tchihatcheff adlı koleksiyoncunun adından gelmektedir. Bitkiye ismi verilen Pierre de Tchihatcheff, 1842-1844 yılları arasında İstanbul Rus Elçiliği’nde ateşe olarak çalışmıştır. Türkiye Florası kayıtlarına göre bitki ilk defa 1848 yılında Pierre de Tchihatcheff tarafından Afyon yakınlarındaki, Mehmet Köyü’nden toplamış ve bu örnek üzerinde tanımlandığı için aynı zamanda tip örneği olarak da kayda geçmiştir. Bitki toplandıktan 6 yıl sonra 1854 yılında yayınlanarak yeni bir Centaurea türü olarak bilimdeki yerini almıştır.

 

Kronolojik sıraya göre, Centaurea tchihatcheffii, sonraki yıllarda A.Ü. Eczacılık Fakültesi’nden merhum Prof. Dr. Kamil Karamanoğlu tarafından Gölbaşı’nda toplanmış ve Centaurea purpureiradiata türünün tip örneği yapılmıştır. Bitkinin ilk defa Afyon yakınlarından toplandığı kayıtlarda yer alıyorsa da muhtemelen etiket bilgisinin yanlış yazılması sonucu bu durum ortaya çıkmıştır. Gölbaşı Sevgi Çiçeği’ni diğer Centaurea türlerinden ayıran en önemli özellikleri, uçta oymalı, basık huni şeklindeki kırmızı-mor-pembe kenar çiçeklerinin ortadakilere göre aşırı gelişmesi ve nektar bezleri ile desteklenen anter tüpünün bulunuşudur. Sevgi Çiçeği’nin çiçeklenmesi Nisan ayının son haftasından başlayıp, Temmuz ayının ilk haftasına kadar devam eder. Mayıs sonu veya Haziran başı bitkinin en olgun dönemidir. Bitki günümüzde Gölbaşı-Haymana karayolu üzerinde bulunan Orman İçi Dinlenme Tesisi ve çevresi ile Ankara-Konya karayolunun solundaki kooperatifler arasındaki alandır. Bitkinin özelliklerinden biride step bitkisi olmadığından nadas alanlarında daha kuvvetli gelişmekte ve boyu 50 cm kadar ulaşmaktadır.